{"id":1,"date":"2016-11-07T09:27:17","date_gmt":"2016-11-07T08:27:17","guid":{"rendered":"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/?p=1"},"modified":"2019-09-30T12:25:04","modified_gmt":"2019-09-30T10:25:04","slug":"witaj-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/2016\/11\/07\/witaj-swiecie\/","title":{"rendered":"W og\u00f3le si\u0119 nie stara\u0142am – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"
\"\"

Agata i Feliks – Wyszk\u00f3w, sierpie\u0144 1938<\/p><\/div>\n

Warszawskie osiedle Rakowiec uchodzi dzisiaj, po latach architektonicznej degrengolady sto\u0142ecznej tkanki miejskiej, za jedno z lepiej zaprojektowanych i najbardziej przyjaznych do \u017cycia blokowisk stolicy.\u00a0 Prostopadle\u00a0 poustawiane budynki poszukaj\u0105 s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re wytrwale skrywa przed nimi bujna ro\u015blinno\u015b\u0107. Z okien wygl\u0105daj\u0105 ludzie ciekawi kolejnego przybysza, kt\u00f3ry\u00a0 przemyka osiedlem. Nie id\u0119 jednak dalej, gdy\u017c jestem u celu. Badawcze spojrzenie zza firanki zapami\u0119tuje moj\u0105 nieznan\u0105 mu twarz, domofon odpowiada \u2013Prosz\u0119 na g\u00f3r\u0119, ju\u017c do Pana wychodz\u0119<\/em>. \u00a0Id\u0105c przestronn\u0105 klatk\u0105 schodow\u0105, niemal koli\u015bcie otoczon\u0105 mieszkaniami, wyobra\u017cam sobie jak dwa miesi\u0105ce wcze\u015bniej, 5 lutego 2016 roku, t\u0105 sam\u0105 klatk\u0105 szli uroczy\u015bcie z kwiatami urz\u0119dnicy Urz\u0119du Dzielnicy Ochota. Tamtego dnia min\u0119\u0142o dok\u0142adnie sto lat odk\u0105d przysz\u0142a na \u015bwiat nasza gospodyni pani Agata Karczmarczyk z domu Cudna.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Historia d\u0142ugiego i ciekawego \u017cycia pani Agaty w\u0142a\u015bciwie zacz\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze kilkadziesi\u0105t lat przed jej narodzinami, w czasach galopuj\u0105cego post\u0119pu technicznego i dynamicznego rozwoju du\u017cych o\u015brodk\u00f3w miejskich. W my\u015bl pozytywistycznych idea\u0142\u00f3w m\u0142odzi zdolni ludzie z prowincji, nierzadko wspierani przez miejscowych mecenas\u00f3w, \u015bci\u0105gali do miast z nadziej\u0105 sko\u0144czenia dobrej szko\u0142y i znalezienia bardziej komfortowych\u00a0 warunk\u00f3w mieszkaniowych ni\u017c te w rodzinnych miejscowo\u015bciach. Dynamiczny post\u0119p technologiczny wdar\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie w ka\u017cde dziedziny \u017cycia. Dosi\u0119gn\u0105\u0142 nawet tak tradycyjnej, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, dziedziny jak ogrodnictwo. Warszawiacy zapragn\u0119li w swoich ogrodach uprawia\u0107 tak\u017ce bardziej egzotyczne i efektowne gatunki ro\u015blin. R\u00f3\u017cnych pr\u00f3b ich adaptacji na polski grunt by\u0142o w owych czasach sporo, niemniej niekt\u00f3re z nich naprawd\u0119 si\u0119 uda\u0142y. Tak sta\u0142o si\u0119 na przyk\u0142ad w przypadku Ogrodu Pomologicznego, kt\u00f3ry ok. 1870 roku zosta\u0142 przeniesiony z Marymontu na grunty tzw. folwarku \u015bwi\u0119tokrzyskiego przy ulicy Leopoldyny (dzisiejsza Emilii Plater). Mia\u0142 on za zadanie prowadzenie bada\u0144 nad aklimatyzacj\u0105 i hodowl\u0105 drzew i krzew\u00f3w owocowych. Co za tym idzie, praca w tego rodzaju jednostce mia\u0142a dla pracownik\u00f3w szczeg\u00f3lny wymiar, gdy\u017c dostarcza\u0142a im niemal pionierskiej wiedzy na temat uprawy wszelkich owocowych gatunk\u00f3w ro\u015blin w trudnym polskim klimacie. Wiedza ta oczywi\u015bcie mog\u0142a by\u0107 swobodnie wykorzystana w uprawie tego typu ro\u015blin tak\u017ce poza granicami wielkich miast, a wi\u0119c przede wszystkim na prowincji, modernizuj\u0105c tym samym tradycyjne polskie sadownictwo.<\/p>\n

Wielkomiejskie obyczaje<\/strong><\/p>\n

Jednym z beneficjent\u00f3w tego mechanizmu by\u0142 m\u0142ody ogrodnik Szczepan Cudny, kt\u00f3ry po pewnym okresie pracy w eksperymentalnym ogrodzie stwierdzi\u0142, \u017ce wiedz\u0119 t\u0119 trzeba wykorzysta\u0107 tworz\u0105c co\u015b w\u0142asnego. Tym sposobem za\u0142o\u017cy\u0142 kilka sad\u00f3w w odleg\u0142ej 12 kilometr\u00f3w od Pu\u0142tuska wsi Mory. Opr\u00f3cz jab\u0142ek przywi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105 w tamte strony mi\u0119dzy innymi \u00f3wcze\u015bnie rzadk\u0105 Bia\u0142\u0105 \u015aliw\u0119 odporn\u0105 ma mrozy i ma\u0142o podatn\u0105 na choroby. Po pewnym czasie, widz\u0105c obfite zbiory,\u00a0 w jego \u015blady poszli tak\u017ce okoliczni gospodarze, a wiedza zdobyta przez Szczepana pozwoli\u0142a mu zosta\u0107 lokalnym autorytetem w dziedzinie sadownictwa. Pomimo \u017cycia na prowincji zachowa\u0142 wiele wielkomiejskich obyczaj\u00f3w. Agata zapami\u0119ta\u0142a dziadka jako starszego cz\u0142owieka z pi\u0142\u0105 i drabin\u0105, kt\u00f3ry chodzi\u0142 od drzewa do drzewa odpowiednio dbaj\u0105c o ich piel\u0119gnacj\u0119. Prenumerowa\u0142 Gazet\u0119 \u015awi\u0105teczn\u0105 i potrafi\u0142 dobrze sprzedawa\u0107 uzyskiwane rokrocznie zbiory. W jednym z ogrod\u00f3w sezonowo zamieszkali \u017bydzi, kt\u00f3rzy kupowali ca\u0142y zbi\u00f3r jab\u0142ek, etapowo pakowali je w wiklinowe wy\u0142o\u017cone s\u0142om\u0105 kosze i handlowali nimi w Serocku i Warszawie. Szczepan Cudny zmar\u0142 w 1929 roku i zosta\u0142 pochowany w pobliskim Dzier\u017ceninie.<\/p>\n

Agata Karczmarczyk – marzec 2016<\/p><\/div>\n

Naturalnym jego nast\u0119pc\u0105 mia\u0142 by\u0107 jeden z syn\u00f3w, Jakub (1881-1918), kt\u00f3ry mieszka\u0142 wraz nim na gospodarstwie. Jakub o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Antonin\u0105 z Polak\u00f3w (1895-1988), z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 jedn\u0105 c\u00f3rk\u0119, Agat\u0119. Ten dobrze zapowiadaj\u0105cy si\u0119 scenariusz przerwa\u0142a \u015bmier\u0107 Jakuba na gru\u017alic\u0119 w 1918 roku. W ten spos\u00f3b na gospodarstwie zosta\u0142 tylko s\u0119dziwy Szczepan oraz wdowa z dwuletnim dzieckiem, brakowa\u0142o zatem m\u0119skiej r\u0119ki, kt\u00f3ra w d\u0142u\u017cszej perspektywie mog\u0142aby zarz\u0105dza\u0107 gospodarstwem. Naturalnym dla wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny i miejscowej spo\u0142eczno\u015bci by\u0142o, \u017ce Antonina musi znale\u017a\u0107 drugiego, zaradnego w pracach gospodarskich m\u0119\u017ca. Ten cel uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 jednak tylko po\u0142owicznie. Po roku pozna\u0142a bowiem przez znajomych bardzo eleganckiego (w\u0105sy modelowa\u0142 bind\u0105) wysokiego dobrze ubranego (bobrowy ko\u0142nierz, karaku\u0142owa czapka) m\u0119\u017cczyzn\u0119, wdowca (portret jego pierwszej \u017cony zawiesi\u0142 na \u015bcianie domu w Morach), z zawodu krawca Lucjana Kamera z Warszawy. Dwana\u015bcie lat starszy elegant tak mocno spodoba\u0142 si\u0119 Antoninie, \u017ce szybko wzi\u0119li \u015blub, a Lucjan w \u015blad za \u017con\u0105 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do jej gospodarstwa. Mia\u0142 jednak t\u0119 osobliw\u0105 cech\u0119, \u017ce nienawidzi\u0142 ani krawiectwa ani rolnictwa, uwielbia\u0142 si\u0119 za to udziela\u0107 spo\u0142ecznie i towarzysko. Pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi w Kasie Stefczyka i zasiad\u0142a w sejmiku w Pu\u0142tusku. Jak wspomina pani Agata, by\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo nerwowym, ale dobrym dla ludzi. W pracy na gospodarstwie pomagali w\u00f3wczas s\u0142u\u017c\u0105cy zza Narwi, bowiem Narew uwa\u017cana by\u0142a za granic\u0119 mi\u0119dzy biednymi Kurpiami a bogatsz\u0105 stron\u0105 pu\u0142tusk\u0105. Antonina i Lucjan mieli czworo dzieci\u00a0 \u2013 Krystyn\u0119 (ur. 1919), J\u00f3zefa (ur.1921), Barbar\u0119 (ur. 1924) i Stanis\u0142awa (ur. 1926). Wszystkie czworo dzieci, \u0142\u0105cznie ze swoim ojcem Lucjanem, zmar\u0142o w p\u00f3\u017aniejszych latach na serce.<\/p>\n

Kamer mia\u0142 jeszcze dwie c\u00f3rki z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2013 starsz\u0105 Klar\u0119 (1907-1994), kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a seminarium nauczycielskie w Radzyminie i m\u0142odsz\u0105 Janin\u0119 (1910-1938), mieszkaj\u0105c\u0105 na pensji w Warszawie. Tu\u017c przed wojn\u0105, po \u015bmierci m\u0142odszej siostry (zmar\u0142a na bia\u0142aczk\u0119), Klara wysz\u0142a za jej m\u0119\u017ca Romana Jaszczaka (1906-1994), \u017ceby zaopiekowa\u0107 si\u0119 ich c\u00f3rk\u0105 Ma\u0142gorzat\u0105. Jaszczak by\u0142 wtedy kierownikiem szko\u0142y w miejscowo\u015bci Zdziw\u00f3j nieopodal Przasnysza. Kiedy do\u0142\u0105czy\u0142a do niego Klara zacz\u0119\u0142a prowadzi\u0107 tam teatr amatorski w miejscowej szkole. Agata uwa\u017ca\u0142a w\u00f3wczas, \u017ce Klara niepotrzebnie si\u0119 po\u015bwi\u0119ca, bo by\u0142o to ma\u0142\u017ce\u0144stwo bardziej z obowi\u0105zku ni\u017c z mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Wi\u0119zy mi\u0119dzy przyrodnimi siostrami zacz\u0119\u0142y zacie\u015bnia\u0107 si\u0119 ju\u017c od samego pocz\u0105tku. W m\u0142odo\u015bci mieszkaj\u0105cymi w Warszawie c\u00f3rkami Kamera opiekowa\u0142a si\u0119 siostra ich matki, kt\u00f3ra wysz\u0142a za znanego warszawskiego szewca Edmunda Strusia (mia\u0142 magazyn obuwia na Chmielnej 9). Dzi\u0119ki temu obie c\u00f3rki Kamera by\u0142y obyte kulturalnie, chodzi\u0142y do teatru Qui pro Quo, bywa\u0142y w eleganckim towarzystwie. W\u0142a\u015bnie z rodzin\u0105 Strusi\u00f3w Agata by\u0142a w 1936 roku na swojej pierwszej operetce \u201eDzwony z Corneville\u201d Jeana Roberta Planguetta w Teatrze Wielkim. Ojczym, kt\u00f3ry odwiedza\u0142 wtedy Strusi\u00f3w i c\u00f3rki Warszawie zawsze zabiera\u0142 Agat\u0119 ze sob\u0105. Podczas jednego z takich wyjazd\u00f3w, kiedy mia\u0142a 10 lat, kupi\u0142 jej pierwsz\u0105 \u201epowa\u017cn\u0105\u201d sukienk\u0119 w domu Braci Jab\u0142kowskich. D\u00f3\u0142 sukienki by\u0142 malinowy, a g\u00f3ra kremowa z wyk\u0142adanym ko\u0142nierzem o kroju marynarskim w kolorze do\u0142u. Dzi\u0119ki rodzinie Strusi\u00f3w i jej stosunkom towarzyskim Agata wesz\u0142a w kr\u0105g kultury, kt\u00f3ra by\u0142a dla niej dotychczas zupe\u0142nie niedost\u0119pna.<\/p>\n

Prawdziwe pie\u015bcide\u0142ko<\/strong><\/p>\n

Z rodzinnej wsi Agata wyjecha\u0142a ju\u017c wieku 7 lat, kiedy rodzice oddali j\u0105 do trzyletniej szko\u0142y przygotowawczej do szko\u0142y \u015bredniej w Pu\u0142tusku prowadzonej przez pani\u0105 Porczy\u0144sk\u0105. Co tydzie\u0144 z wielk\u0105 ch\u0119ci\u0105 Agata wraca\u0142a na niedziel\u0119 piechot\u0105 do domu. Wychodzi\u0142a po lekcjach w sobot\u0119, a w niedziel\u0119 wieczorem odwo\u017cono j\u0105 na autobus, kt\u00f3ry kursowa\u0142 pomi\u0119dzy Serockiem a Pu\u0142tuskiem. Przez pierwsze dwa lata mieszka\u0142a na stancji u pani Babichowej, szanowanej obywatelki Pu\u0142tuska (jej brat by\u0142 ksi\u0119dzem), kt\u00f3ra mieszka\u0142a na ulicy Nadbrze\u017cnej. Kamienica wychodzi\u0142a na dwie ulice, obok sta\u0142a oficyna, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bcicielka wynajmowa\u0142a na stancj\u0119 kilku dziewczynkom. Agata w\u00f3wczas jeszcze ba\u0142a si\u0119 sama spa\u0107 w ciemno\u015bci, dlatego cz\u0119sto pyta\u0142a na g\u0142os dziewczynk\u0119, z kt\u00f3r\u0105 mieszka\u0142a, czy ju\u017c \u015bpi. Nast\u0119pnie na kolejne dwa lata zamieszka\u0142a na stancji u pani Markowskiej (po roku posz\u0142a do gimnazjum), kt\u00f3ra mia\u0142a kamienic\u0119 w rynku niedaleko kaplicy \u015bw. Marii Magdaleny. By\u0142 tam ogr\u00f3dek, gdzie Agata bawi\u0142a si\u0119 powycinanymi z fotografii zwierz\u0119tami. Opr\u00f3cz niej by\u0142y na tej stancji jeszcze trzy inne dziewczynki. Kolejn\u0105 stancj\u0105 by\u0142a kamienica pani Zembrzuskiej, mieszcz\u0105ca si\u0119 te\u017c przy rynku, bli\u017cej bazyliki (tam mieszka\u0142a z ni\u0105 Janina Kamer, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 w Pu\u0142tusku). Kolejna jej stancja mie\u015bci\u0142a si\u0119 u Pani Tatarkiewiczowej, rozw\u00f3dki z dw\u00f3jk\u0105 dzieci, na ul. Ko\u015bciuszki, naprzeciwko budynk\u00f3w gimnazjum. U niej Agata mieszka\u0142a oko\u0142o czterech lat do samej matury. Wraz z ni\u0105 by\u0142y tam jej przyrodnia siostra Krystyna Kamer oraz kole\u017canka z Gromina, Czesia Ko\u015bcik\u00f3wna.<\/p>\n

Agata Cudna – 1935<\/p><\/div>\n

\u017be\u0144skie 8-klasowe Gimnazjum im. Klaudyny Potockiej w Pu\u0142tusku, do kt\u00f3rego w\u00f3wczas chodzi\u0142a, by\u0142o jedn\u0105 z trzech szk\u00f3\u0142 \u015brednich w tym mie\u015bcie. Wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 wielk\u0105 estym\u0105, z jak\u0105 czci\u0142o swoj\u0105 patronk\u0119. Szko\u0142a mie\u015bci\u0142a si\u0119 w prywatnych budynkach przy ul. Ko\u015bciuszki, a jej dyrektork\u0105 by\u0142a pani Wyrzykowska. Poniewa\u017c jednak za far\u0105, za katedr\u0105 sta\u0142y niegdy\u015b u\u017cywane przez ksi\u0119\u017cy kanonie, kt\u00f3re przez lata popad\u0142y w ruin\u0119, miasto postanowi\u0142o je odbudowa\u0107 i przenie\u015b\u0107 tam szko\u0142\u0119. Otwarcie nast\u0105pi\u0142o w 1933 roku. Budynek robi\u0142 na wszystkich du\u017ce wra\u017cenie. Na schodach le\u017ca\u0142 czerwony dywan przymocowany metalowymi pr\u0119tami, na p\u00f3\u0142pi\u0119trze wisia\u0142 wielki portret patronki szko\u0142y, by\u0142a oddzielna sala gimnastyczna, du\u017ca aula i prysznice. Wzd\u0142u\u017c korytarzy wisia\u0142y wycinanki kurpiowskie w eleganckich ramkach. Meble w gabinecie dyrektorki zrobione by\u0142y z drzewa sosnowego i obite materia\u0142em w kolorze nadnarwia\u0144skich zieleni. Szko\u0142a mia\u0142a te\u017c now\u0105 dyrektork\u0119 (od 1934 roku), pani\u0105 Wand\u0119 Rogusk\u0105 (1885-1965), kt\u00f3ra wielk\u0105 uwag\u0119 zwraca\u0142a na estetyk\u0119, kultur\u0119 i wed\u0142ug wspomnie\u0144 pani Agaty, zrobi\u0142a ze szko\u0142y prawdziwe pie\u015bcide\u0142ko (wi\u0119cej na Link<\/a>). Za wylanie atramentu na pod\u0142og\u0119 p\u0142aci\u0142o si\u0119 5 z\u0142 kary, co by\u0142o w\u00f3wczas znaczn\u0105 sum\u0105, bo mo\u017cna za to by\u0142o kupi\u0107 5 kg kie\u0142basy. Szko\u0142\u0119 odwiedzali ludzie kultury, pani Agata zapami\u0119ta\u0142a m.in. spotkanie ze \u015bpiewaczk\u0105 operow\u0105 Wand\u0105 Wermi\u0144sk\u0105. Matur\u0119 zda\u0142a w 1935 roku, ale swoj\u0105 szko\u0142\u0119 wspomina po dzi\u015b dzie\u0144 z wielk\u0105 estym\u0105 – Gimnazjum zostawi\u0142o na mojej umys\u0142owo\u015bci i osobowo\u015bci bardzo du\u017cy \u015blad. Tam zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z prawdziw\u0105 literatur\u0105, dzi\u0119ki wspania\u0142ej polonistce Klarze \u015aleszy\u0144skiej, kt\u00f3ra jeszcze w studenckiej czapce pierwszy raz przysz\u0142a do szko\u0142y. Wysz\u0142a p\u00f3\u017aniej za polonist\u0119 Stanis\u0142awa D\u0105browskiego z m\u0119skiego gimnazjum im. Piotra Skargi. Po wojnie przenie\u015bli si\u0119 do Opola, gdzie on by\u0142 dyrektorem Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogicznej.\u00a0 <\/em><\/p>\n

Zakazany romans<\/strong><\/p>\n

Pewnego dnia, id\u0105c przez Pu\u0142tusk, nieopodal przystanku autobusowego przy ulicy Warszawskiej, Agata niespodziewanie k\u0105tem oka spostrzeg\u0142a niewysokiego m\u0119\u017cczyzn\u0119 o bystrych br\u0105zowych oczach. Pozornie nie by\u0142o w tym nic wyj\u0105tkowego, wiedzieli si\u0119 tylko przez chwil\u0119, ale co\u015b sprawi\u0142o, \u017ce zapami\u0119ta\u0142a jego spojrzenie na d\u0142u\u017cej.<\/p>\n

Agata i Feliks – Pu\u0142tusk, lato 1939<\/p><\/div>\n

Po gimnazjum posz\u0142a do Pa\u0144stwowego Pedagogium im. Stanis\u0142awa Konarskiego w Warszawie, dwuletniej szko\u0142y pedagogicznej, kt\u00f3ra dawa\u0142a uprawnienia nauczycielskie na poziomie dzisiejszego licencjatu. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 ona na Krakowskim Przedmie\u015bciu nieopodal klasztoru wizytek (kasztany stoj\u0105 do dzi\u015b, sam budynek ju\u017c nie istnieje). Tam zetkn\u0119\u0142a si\u0119 z wieloma \u00f3wczesnymi naukowymi s\u0142awami.\u00a0 Na egzaminie wst\u0119pnym z literatury pyta\u0142 j\u0105 J\u00f3zef Zaremba, m\u0105\u017c pisarki Ewy Szelburg-Zar\u0119biny. P\u00f3\u017aniej na jednym z egzamin\u00f3w, znany socjolog prof. Stanis\u0142aw Ossowski zapyta\u0142 j\u0105, jakie g\u0142\u00f3wne si\u0142y wed\u0142ug Dygasi\u0144skiego rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem? Agata nie potrafi\u0142a jednoznacznie odpowiedzie\u0107, wi\u0119c profesor kaza\u0142 jej zapami\u0119ta\u0107 kr\u00f3tk\u0105 odpowied\u017a \u2013 g\u0142\u00f3d i chu\u0107. \u2013Wtedy to by\u0142 dla mnie, m\u0142odej dziewczyny, du\u017cy szok, bo cho\u0107 g\u0142\u00f3d oczywi\u015bcie by\u0142 spraw\u0105 oczywist\u0105, to o chuci nie rozmawia\u0142o si\u0119 wtedy publicznie zbyt otwarcie. Oczywi\u015bcie z perspektywy czasu przyznaj\u0119 profesorowi absolutn\u0105 racj\u0119<\/em>. W czasach pobytu w pedagogium mieszka\u0142a u ciotki, siostry swojego ojczyma na ul. Nowowiejskiej. Specjalizacj\u0119 polonistyczn\u0105 sko\u0144czy\u0142a w 1937 roku i przez ponad p\u00f3\u0142 roku by\u0142a bez pracy, bo nigdzie w okolicach Pu\u0142tuska nie by\u0142o wolnego etatu nauczycielskiego. Wtedy przyszed\u0142 jej z pomoc\u0105 kolega poznany podczas nauki pedagogium. Franciszek Lewicki pochodzi\u0142 z Pilzna, by\u0142 na specjalizacji polonistycznej troch\u0119 wy\u017cej ni\u017c Agata. Po pedagogium poszed\u0142 pracowa\u0107 jako nauczyciel na wie\u015b w okolice Makowa Mazowieckiego. Po roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Szko\u0142y Powszechnej nr 1\u00a0 w Wyszkowie, gdzie uczy\u0142 j\u0119zyka polskiego. Na wiosn\u0119 1938 roku poleci\u0142 Agat\u0119 do pracy w przedszkolu przytartacznym w Wyszkowie, a w lecie tego roku na koloniach zorganizowanych dla dzieci tartacznych w tartaku miejskim przez \u017con\u0119 dyrektora Wand\u0119 Glaserow\u0105. Agata by\u0142a jedyn\u0105 sta\u0142\u0105 opiekunk\u0105 dzieci, cz\u0119sto wychodzi\u0142a z nimi nad Bug i na g\u00f3rk\u0119 za Latoszek. Nie by\u0142o to dla niej ca\u0142kowicie obce miasto. Zetkn\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c z nim podczas nauki w gimnazjum, kiedy dziewcz\u0119ta z Pu\u0142tuska przyjecha\u0142y do wyszkowskiego gimnazjum, mieszcz\u0105cego si\u0119 w parku nad Bugiem, na siatkarskie zawody mi\u0119dzyszkolne. Jego dyrektorem by\u0142 wtedy Apolinary Rytel, kt\u00f3rego Agata osobi\u015bcie mia\u0142a pozna\u0107 jednak dopiero blisko 10 lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Pewnego razu Lewicki przyprowadzi\u0142 na spotkanie z Agat\u0105 swojego koleg\u0119, nauczyciela matematyki i fizyki z SP 2 (wcze\u015bniej uczy\u0142 w Pu\u0142tusku), a ona od razu rozpozna\u0142a w nim br\u0105zowookiego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3rego widzia\u0142a kiedy\u015b w Pu\u0142tusku. Nazywa\u0142 si\u0119 W\u0142adys\u0142aw Karczmarczyk, ale m\u00f3wiono na niego Feliks (tak mia\u0142 na drugie imi\u0119). Tym sposobem ich \u017cyciowe drogi skrzy\u017cowa\u0142y si\u0119 po raz drugi, tym razem na znacznie d\u0142u\u017cej. W pewnym momencie znajomo\u015bci Franciszek zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce Agata i Feliks maj\u0105 romans. Zapowiedzia\u0142 si\u0119 wtedy u niej z wizyt\u0105. Agata przeczuwaj\u0105c spraw\u0119, zaprosi\u0142a te\u017c Feliksa i schowa\u0142 klucz od domu, gdy\u017c obawia\u0142a si\u0119, \u017ce kiedy przyjdzie, b\u0119dzie chcia\u0142 za sob\u0105 zamkn\u0105\u0107 drzwi na klucz, by si\u0119 z ni\u0105 rozm\u00f3wi\u0107 bez \u015bwiadk\u00f3w. Tak jak przewidywa\u0142a, Franciszek wpad\u0142 z rewolwerem do mieszkania, chcia\u0142 zamkn\u0105\u0107 drzwi, ale nie m\u00f3g\u0142 nigdzie znale\u017a\u0107 klucza. Sprawa jednak dzi\u0119ki Feliksowi sko\u0144czy\u0142a si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie. Lewicki nied\u0142ugo potem wyjecha\u0142 z Wyszkowa i Agata ju\u017c nigdy wi\u0119cej go nie spotka\u0142a. Nie pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 z ni\u0105 kontaktowa\u0107 przez d\u0142ugie lata. Dopiero niedawno okaza\u0142o si\u0119 dlaczego. Nazwisko porucznika Franciszka Lewickiego, nauczyciela, urodzonego 22 maja 1908 roku w Pil\u017anie figuruje w Ko\u015bciele Garnizonowym Wojska Polskiego na jednej z tablic po\u015bwieconych polskim oficerom pomordowanym w Katyniu.<\/p>\n

Agata i Feliks – Pu\u0142tusk, lipiec 1939<\/p><\/div>\n

Na jesieni 1938 roku Agata zosta\u0142a nauczycielk\u0105 j\u0119zyka polskiego w swojej dawnej szkole przygotowawczej, pani Porczy\u0144ska ju\u017c w\u00f3wczas nie \u017cy\u0142a, a dyrektork\u0105 by\u0142 pani Marczenko. Pracowa\u0142a tam do wybuchu wojny. Przez ca\u0142y rok szkolny 1938\/39 Agata odwiedza\u0142a Feliksa w Wyszkowie. Mieszka\u0142 wtedy na ul. Szkolnej w domu Wac\u0142awa Paw\u0142owskiego. Przyje\u017cd\u017ca\u0142a autobusem\u00a0 po po\u0142udniu w sobot\u0119 i wraca\u0142a nim w poniedzia\u0142ek rano. Z przystanku bra\u0142a doro\u017ck\u0119 i jecha\u0142a prosto na ul. Kotlarsk\u0105, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 jej szko\u0142a, dlatego ceni\u0142a to, \u017ce autobus by\u0142 na og\u00f3\u0142 punktualny. Ten zwi\u0105zek nie podoba\u0142 si\u0119 rodzinie Kamer\u00f3w, a zw\u0142aszcza Lucjanowi, gdy\u017c Feliks by\u0142 rozwodnikiem z dzieckiem. Wi\u0119kszego znaczenia nie mia\u0142 dla niego fakt, \u017ce to \u017cona zostawi\u0142a Feliksa i wyprowadzi\u0142a si\u0119 pod Warszaw\u0119. Kilkuletni syn Jerzy pozostawa\u0142 w\u00f3wczas pod opiek\u0105 dziadk\u00f3w Karczmarczyk\u00f3w w Pu\u0142tusku. Konflikt z ojczymem doprowadzi\u0142 do sytuacji, w kt\u00f3rej Agata coraz rzadziej odwiedza\u0142a rodzinne Mory.<\/p>\n

\"Piotr

Piotr P\u0142ochocki<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Tygodnik Wyszkowiak Nr 38, 20 wrze\u015bnia 2016<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warszawskie osiedle Rakowiec uchodzi dzisiaj, po latach architektonicznej degrengolady sto\u0142ecznej tkanki miejskiej, za jedno z lepiej zaprojektowanych i najbardziej przyjaznych do \u017cycia blokowisk stolicy.\u00a0 Prostopadle\u00a0 poustawiane budynki poszukaj\u0105 s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re wytrwale skrywa przed nimi bujna ro\u015blinno\u015b\u0107. Z okien wygl\u0105daj\u0105 ludzie ciekawi kolejnego przybysza, kt\u00f3ry\u00a0 przemyka osiedlem. Nie id\u0119 jednak dalej, gdy\u017c jestem u celu. Badawcze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[10,11,12,13,14,15,16,17,38],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions\/30"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}