{"id":214,"date":"2016-12-06T11:32:51","date_gmt":"2016-12-06T10:32:51","guid":{"rendered":"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/?p=214"},"modified":"2019-09-12T21:35:35","modified_gmt":"2019-09-12T19:35:35","slug":"stacja-wyszkow-historia-kolei-na-ziemi-wyszkowskiej-2-okres-1914-1918","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/2016\/12\/06\/stacja-wyszkow-historia-kolei-na-ziemi-wyszkowskiej-2-okres-1914-1918\/","title":{"rendered":"Stacja Wyszk\u00f3w &#8211; Historia kolei na ziemi wyszkowskiej (2) &#8211; okres 1914 &#8211; 1918"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_1035\" style=\"width: 960px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/X2zzzzzzIMG_0002a.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1035\" class=\"wp-image-1035 size-full\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/X2zzzzzzIMG_0002a.jpg\" alt=\"\" width=\"950\" height=\"594\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/X2zzzzzzIMG_0002a.jpg 950w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/X2zzzzzzIMG_0002a-300x188.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/X2zzzzzzIMG_0002a-768x480.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1035\" class=\"wp-caption-text\">Zniszczony most kolejowy w Wyszkowie oraz wykolejone poci\u0105gi na mo\u015bcie i bocznicy odchodz\u0105cej do portu. Wykolejona zosta\u0142a m.in. widoczna na zdj\u0119ciu, lokomotywa OB (OW )7189. \u0179r\u00f3d\u0142o: zbiory Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Wyszkowie<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>O ile znany jest nam do\u015b\u0107 dok\u0142adnie przebieg II wojny \u015bwiatowej na Ziemi Wyszkowskiej, to historia tych teren\u00f3w w okresie I w. \u015bw., nie zosta\u0142a zbyt dok\u0142adnie zbadana i opracowana, szczeg\u00f3lnie z wykorzystaniem \u017ar\u00f3de\u0142 zar\u00f3wno niemieckich jak i rosyjskich pochodz\u0105cych z tamtego okresu. Nieco zapomniana wyszkowska stacja oraz ca\u0142a linia Pilawa &#8211; T\u0142uszcz &#8211; Ostro\u0142\u0119ka (wraz z ostro\u0142\u0119ckim w\u0119z\u0142em kolejowym), odegra\u0142a w latach 1914-1918 do\u015b\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dzia\u0142aniach militarnych. Zawarte w znanych og\u00f3lnych opracowaniach dane dotycz\u0105ce Wyszkowa i okolic zawieraj\u0105 liczne nie\u015bcis\u0142o\u015bci i unikaj\u0105 temat\u00f3w zwi\u0105zanych z transportem kolejowym, a tak\u017ce jego znaczenia w aspektach spo\u0142ecznych, komunikacyjnych oraz przemys\u0142owych, ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do uwzgl\u0119dnienia najwa\u017cniejszych dat i liczb.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">28 lipca 1914 roku dosz\u0142o do wybuchu Wielkiej Wojny, kt\u00f3ra sprawia\u0142a \u017ce rokadowe linie kolejowe w Kr\u00f3lestwie Polskim zacz\u0119\u0142y pe\u0142ni\u0107 swoje zasadnicze zadania. W dzia\u0142aniach wojennych prowadzonych na terenie p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Kongres\u00f3wki, czyli dzisiejszych teren\u00f3w P\u00f3\u0142nocnego Mazowsza, wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 ufortyfikowany pas stworzony przez wojska rosyjskie wzd\u0142u\u017c rzeki Narew. Niemniej wa\u017cn\u0105 rol\u0119 transportow\u0105 w tej cz\u0119\u015bci dzia\u0142a\u0144 wojennych odegra\u0142a zamkni\u0119ta od pa\u017adziernika 1914 roku dla ruchu pasa\u017cerskiego linia Pilawa &#8211; T\u0142uszcz &#8211; Ostro\u0142\u0119ka, kt\u00f3ra u\u0142atwia\u0142a zaopatrywanie wojsk w ufortyfikowanych Pu\u0142tusku i R\u00f3\u017canie <em>(1)<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wyszk\u00f3w po\u0142o\u017cony stosunkowo blisko na wsch\u00f3d od Pu\u0142tuska i na po\u0142udnie od R\u00f3\u017cana by\u0142 wygodnym punktem do prze\u0142adowywania towar\u00f3w za spraw\u0105 zej\u015bcia si\u0119 w tej miejscowo\u015bci dr\u00f3g bitych od strony Warszawy, Bia\u0142egostoku, Serocka i Pu\u0142tuska oraz istnienia stacji kolejowej. Dzia\u0142ania wojenne dotkn\u0119\u0142y Wyszk\u00f3w dopiero w II kwartale 1915 roku, kiedy wojska rosyjskie po wygranej (ale bardzo wyniszczaj\u0105cej obie strony) \u00a0I bitwie pod Przasnyszem zacz\u0119\u0142y umacnia\u0107 militarny pas wzd\u0142u\u017c Narwi. W tym celu mi\u0119dzy kwietniem a lipcem wojska rosyjskie po\u0142o\u017cy\u0142y na drodze mi\u0119dzy Wyszkowem a Pu\u0142tuskiem (oraz z Pu\u0142tuska do Przasnysza) kolejk\u0119 polow\u0105, usprawniaj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015bci przewozowe mi\u0119dzy miejscowo\u015bciami. W\u0105skotor\u00f3wka obs\u0142ugiwana przez zaprz\u0119gi konne pozwala\u0142a na przewiezienie 18 000 pud\u00f3w (ok. 300 ton) towar\u00f3w na dob\u0119 <em>(2)<\/em>. W wykorzystanym opracowaniu nie podano dok\u0142adnie gdzie w Wyszkowie poprowadzony by\u0142 tor. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce linia skierowana by\u0142a na zach\u00f3d, jej pocz\u0105tek m\u00f3g\u0142 zaczyna\u0107 si\u0119 przy dzisiejszej ulicy Zakolejowej (mi\u0119dzy istniej\u0105c\u0105 ju\u017c Hut\u0105 Szklan\u0105 Robotnicz\u0105 a ulic\u0105 Pu\u0142tusk\u0105). Niewykluczone, \u017ce w\u0105skotor\u00f3wka przecina\u0142a lini\u0119 normalnotorow\u0105 i poprowadzona zosta\u0142a do stacji kolejowej od strony obecnej ulicy Okrzei. Wynika to z faktu bliskiej lokalizacji tartak\u00f3w po wschodniej stronie stacji, kt\u00f3re w tamtym czasie by\u0142y intensywnie wykorzystywane.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Intensywne ataki wojsk niemieckich w po\u0142owie lipca 1915 roku zacz\u0119\u0142y os\u0142abia\u0107 pozycje Rosjan. Pod koniec miesi\u0105ca Niemcy zdobyli przedmo\u015bcia w R\u00f3\u017canie i Pu\u0142tusku.\u00a0 Armia rosyjska wycofywa\u0142a si\u0119 na wsch\u00f3d niszcz\u0105c wszelkie przeprawy, aby utrudni\u0107 przemieszczanie si\u0119 wrogich wojsk.\u00a0 Nietypowemu zniszczeniu uleg\u0142 most kolejowy w Wyszkowie: w wyniku uderzenia pioruna w konstrukcj\u0119, nast\u0105pi\u0142a przedwczesna eksplozji \u0142adunk\u00f3w wybuchowych za\u0142o\u017conych przez Rosjan, kilka dni przed ich planowan\u0105 ewakuacj\u0105. Skutkiem niespodziewanego wybuchu by\u0142o ca\u0142kowite zniszczenie przeprawy, co dokumentuj\u0105 zdj\u0119cia wykonane jeszcze przez Rosjan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po zniszczeniu przeprawy, na stacji zosta\u0142y dwa poci\u0105gi sanitarne (2 lokomotywy i oko\u0142o 60 wagon\u00f3w), kt\u00f3re dla dope\u0142nienia zniszcze\u0144 (ale zapewne te\u017c po to, by Niemcy nie przej\u0119li taboru dostosowanego do szerszego rozstawu szyn obowi\u0105zuj\u0105cego w Rosji) zosta\u0142y wykolejone na zgliszczach mostu i bocznicy szlakowej odbiegaj\u0105cej do portu. Ucierpia\u0142a r\u00f3wnie\u017c wyszkowska stacja kolejowa, kt\u00f3ra zosta\u0142a ca\u0142kowicie zniszczona (nie podano stanu dworca) <em>(3)<\/em>. Inne \u017ar\u00f3d\u0142o m\u00f3wi o wykolejeniu i rozbiciu 180 wagon\u00f3w. Jednak po analizie istniej\u0105cych zdj\u0119\u0107 przedstawiaj\u0105cych zniszczenia przy i na mo\u015bcie, liczba ta wydaje si\u0119 by\u0107 ma\u0142o prawdopodobna, tak samo jak podana informacja, \u017ce w Wyszkowie znajdowa\u0142y si\u0119 dwa mosty drewniane <em>(4)<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stacja Pasieki, r\u00f3wnie\u017c po\u0142o\u017cona na linii Pilawa &#8211; T\u0142uszcz &#8211; Ostro\u0142\u0119ka w pobli\u017cu R\u00f3\u017cana i posiadaj\u0105ca taki sam dworzec jak w Wyszkowie, w czasie wycofywania si\u0119 Rosjan zosta\u0142a ca\u0142kowicie zniszczona. Tamtejszy dworzec ju\u017c nigdy nie zosta\u0142 odbudowany w pierwotnej postaci. Podobny los m\u00f3g\u0142 spotka\u0107 dworzec kolejowy w Wyszkowie i poblisk\u0105 infrastruktur\u0119, jednak du\u017co wi\u0119ksze znaczenie strategiczne mostu kolejowego \u2013 ju\u017c nieistniej\u0105cego, prawdopodobnie uratowa\u0142o budynek przed ca\u0142kowitym zniszczeniem.<\/p>\n<div id=\"attachment_226\" style=\"width: 960px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/pasieki-1915.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-226\" class=\"wp-image-226 size-full\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/pasieki-1915.jpg\" alt=\"Zniszczona stacja Pasieki. Widok od strony R\u00f3\u017cana. Zdj\u0119cie datowane na 7.VIII.1915 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/fotopolska.eu\/Pasieki_Stacja_kolejowa_Pasieki (dost\u0119p 09.12.2015) \" width=\"950\" height=\"620\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/pasieki-1915.jpg 950w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/pasieki-1915-300x196.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/pasieki-1915-768x501.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-226\" class=\"wp-caption-text\">Zniszczona stacja Pasieki. Widok od strony R\u00f3\u017cana. Zdj\u0119cie datowane na 7.VIII.1915 r.<br \/>\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"http:\/\/fotopolska.eu\/Pasieki_Stacja_kolejowa_Pasieki\">http:\/\/fotopolska.eu\/Pasieki_Stacja_kolejowa_Pasieki<\/a> (dost\u0119p 09.12.2015)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">8 sierpnia 1915 roku Wyszk\u00f3w zosta\u0142 zaj\u0119ty przez wojska niemieckie, kt\u00f3re wkr\u00f3tce zarz\u0105dzi\u0142y odbudow\u0119 zniszcze\u0144 infrastruktury transportowej i wprowadzenie nowej administracji <em>(5)<\/em>. Kolej polowa na odcinku Wyszk\u00f3w &#8211; Pu\u0142tusk &#8211; Przasnysz straci\u0142a na znaczeniu w transporcie na potrzeby militarne, ale w po\u0142owie sierpnia 1915 roku zosta\u0142a ona ponownie uruchomiona wraz z lini\u0105 Przasnysz &#8211; Krasnosielc &#8211; Ostro\u0142\u0119ka (linie obs\u0142ugiwane by\u0142y trakcj\u0105 parow\u0105 i konn\u0105) <em>(6)<\/em>. Jej funkcjonowanie mog\u0142o pom\u00f3c w transporcie materia\u0142\u00f3w budowlanych potrzebnych w odbudowie miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych wzd\u0142u\u017c linii, ale te\u017c w transporcie drewna czy produkt\u00f3w rolnych dla potrzeb wojsk niemieckich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Most kolejowy w Wyszkowie by\u0142 prawie ca\u0142kowicie zniszczony. Wysadzenie przetrwa\u0142o prz\u0119s\u0142o blachownicowe (pierwsze od strony Wyszkowa, \u0142\u0105cz\u0105ce przycz\u00f3\u0142ek z filarem przybrze\u017cnym), kamienny filar (czwarty od strony Wyszkowa) oraz przycz\u00f3\u0142ki. Warto doda\u0107, \u017ce filar kt\u00f3ry przetrwa\u0142 eksplozj\u0119 istnieje do dzi\u015b i ci\u0105gle nosi blizny wojennych wydarze\u0144 z 1915 roku. Na p\u00f3\u0142nocnej\/prawej \u015bcianie podpory widoczne s\u0105 rysy i p\u0119kni\u0119cia spowodowane przez spadaj\u0105ce prz\u0119s\u0142o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wyszk\u00f3w nie ucierpia\u0142 zbytnio w czasie I wojny \u015bwiatowej. Wi\u0119kszy problemem stanowili ludzie biedni lub bezdomni, kt\u00f3rych ci\u0105gle przybywa\u0142o z miast i osad zniszczonych w wi\u0119kszym stopniu. Komunikacja z Warszaw\u0105 by\u0142a utrudniona r\u00f3wnie\u017c z powodu zniszczenia przez wycofuj\u0105cych si\u0119 Rosjan, mostu drogowego, kt\u00f3ry zacz\u0119to odbudowywa\u0107 w grudniu 1915 roku, o czym \u015bwiadcz\u0105 oferty pracy zamieszczane w \u00f3wczesnej prasie <em>(7)<\/em>. W czasie braku most\u00f3w, w komunikacji mi\u0119dzy brzegami s\u0142u\u017cy\u0142 prom, kt\u00f3ry jak podaje autor \u017ar\u00f3d\u0142a by\u0142 \u201etandetnie sklecony\u201d <em>(8)<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prze\u0142om w odbudowie mostu kolejowego nast\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy majem a lipcem 1916 roku, kiedy resztki zniszczonej konstrukcji zalegaj\u0105ce na dnie Bugu zosta\u0142y usuni\u0119te przez niemieckie oddzia\u0142y <em>Unterwasser-Schneide Abteilung IV<\/em> (U.S.A. IV), przygotowuj\u0105c w ten spos\u00f3b miejsce do wybudowania nowego mostu przez firm\u0119 \u201eHein &amp; Lehmann\u201d [za\u0142o\u017con\u0105 w 1878 roku, a istniej\u0105c\u0105 do dnia dzisiejszego] <em>(9)<\/em>. Nowa przeprawa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z tej samej ilo\u015bci prz\u0119se\u0142, jednak konstrukcj\u0119 paraboliczn\u0105 zast\u0105pion\u0105 kratownicow\u0105. Prace trwa\u0142y jeszcze do maja 1917 roku, czego dowodzi poczt\u00f3wka przedstawiaj\u0105ca robotnik\u00f3w przy mo\u015bcie kolejowym od strony Rybienka, stoj\u0105cych na wagonie przy tymczasowej rampie ziemnej oraz budynkach po\u0142o\u017conych przy dawnym podje\u017adzie drogowym <em>(10)<\/em>.<\/p>\n<div id=\"attachment_229\" style=\"width: 960px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Wyszk\u00f3w-1915.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-229\" class=\"wp-image-229 size-full\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Wyszk\u00f3w-1915.jpg\" alt=\"Zniszczony most kolejowy w Wyszkowie w 1915 roku. Na pierwszym planie widoczne s\u0105 wykolejone wagony na bocznicy portowej. Ze zbior\u00f3w autora.\" width=\"950\" height=\"510\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Wyszk\u00f3w-1915.jpg 950w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Wyszk\u00f3w-1915-300x161.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Wyszk\u00f3w-1915-768x412.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-229\" class=\"wp-caption-text\">Zniszczony most kolejowy w Wyszkowie w 1915 roku. Na pierwszym planie widoczne s\u0105 wykolejone wagony na bocznicy portowej. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w autora.<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rozk\u0142adowy ruch na linii zosta\u0142 przywr\u00f3cony dopiero 1 czerwca 1917 roku <em>(11)<\/em>. Ju\u017c w najbli\u017cszych dniach po tym wydarzeniu w \u201eKurjerze Warszawskim\u201d zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 og\u0142oszenia z informacjami, \u017ce wyszkowska huta jest zn\u00f3w czynna i przyjmuje zam\u00f3wienia na produkcj\u0119 butelek zielonych, p\u00f3\u0142-bia\u0142ych oraz innych wyrob\u00f3w szklanych <em>(12)<\/em>. W czasie odbudowy mostu, linia Pilawa &#8211; Ostro\u0142\u0119ka zosta\u0142a przekuta z szerokotorowego rozstawu 1524 mm na normalnotorowy wynosz\u0105cy 1435 mm, zachowuj\u0105c ten stan do dnia dzisiejszego. W czasie niemieckiej administracji Wyszk\u00f3w stale si\u0119 rozwija\u0142. Mieszka\u0144com Wyszkowa pozwolono na tworzenie r\u00f3\u017cnych komitet\u00f3w, powsta\u0142a elektrownia, gimnazjum, nowe uj\u0119cia wody. Niestety Niemcy grabili okoliczne ziemie. Wykorzystywali ludzi do pracy przy wycinkach drzew i produkcji \u017cywno\u015bci, kt\u00f3rej ci\u0105gle brakowa\u0142o.<\/p>\n<div id=\"attachment_232\" style=\"width: 960px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1917.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-232\" class=\"wp-image-232 size-full\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1917.jpg\" alt=\"Od 1 czerwca 1917 roku na odcinku Ostro\u0142\u0119ka - T\u0142uszcz kursowa\u0142a para poci\u0105g\u00f3w oraz para poci\u0105g\u00f3w na odcinku Wyszk\u00f3w - T\u0142uszcz.\" width=\"950\" height=\"354\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1917.jpg 950w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1917-300x112.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1917-768x286.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-232\" class=\"wp-caption-text\">Od 1 czerwca 1917 roku na odcinku Ostro\u0142\u0119ka &#8211; T\u0142uszcz kursowa\u0142a para poci\u0105g\u00f3w oraz para poci\u0105g\u00f3w na odcinku Wyszk\u00f3w &#8211; T\u0142uszcz.<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">W zwi\u0105zku ze znacznym zalesieniem w okolicach Wyszkowa, do wywozu drewna z rozleg\u0142ych obszar\u00f3w le\u015bnych, u\u017cywano kolejek w\u0105skotorowych. Najd\u0142u\u017csza z nich znajdowa\u0142a si\u0119 w miejscowo\u015bci Dalekie-Tartak, po\u0142o\u017conej oko\u0142o 10 kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od Wyszkowa. Tamtejsza w\u0105skotor\u00f3wka zbudowana zosta\u0142a ju\u017c w 1913 roku i posiada\u0142a typowy dla Kr\u00f3lestwa Polskiego rozstaw szyn o szeroko\u015bci 750 mm <em>(13)<\/em>. Sie\u0107 ta mia\u0142a po\u0142\u0105czenie z lini\u0105 Ostro\u0142\u0119ka &#8211; Pilawa. W czasach swojej \u015bwietno\u015bci w\u0105skotor\u00f3wka dociera\u0142a do miejscowo\u015bci: Rz\u0105\u015bnik, Knurowiec i Bra\u0144szczyk oraz w okolice Ochudna. W czasie I wojny \u015bwiatowej jej przebieg nie by\u0142 sta\u0142y. Ze wzgl\u0119du na pot\u0119\u017cne zapotrzebowanie na drewno przez wojska niemieckie, cz\u0119sto przek\u0142adano tor w miejsca bardziej zalesione.<\/p>\n<div id=\"attachment_234\" style=\"width: 960px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/aaaaa1917.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-234\" class=\"wp-image-234 size-full\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/aaaaa1917.jpg\" alt=\"Stempel z dat\u0105 27.05.1917 na rewersie poczt\u00f3wki \u015bwiadczy o tym, \u017ce tu\u017c przed przywr\u00f3ceniem rozk\u0142adowego ruchu na linii, trwa\u0142y jeszcze ostatnie prace budowlane. \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.ebay.pl\/itm\/151854491347 (dost\u0119p 10.12.2015) \" width=\"950\" height=\"612\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/aaaaa1917.jpg 950w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/aaaaa1917-300x193.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/aaaaa1917-768x495.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-234\" class=\"wp-caption-text\">Stempel z dat\u0105 27.05.1917 na rewersie poczt\u00f3wki \u015bwiadczy, \u017ce tu\u017c przed przywr\u00f3ceniem rozk\u0142adowego ruchu na linii, trwa\u0142y jeszcze ostatnie prace budowlane.<br \/>\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.ebay.pl\/itm\/151854491347 (dost\u0119p 10.12.2015)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">11 listopada 1918 roku Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 scalenia linii kolejowych po dawnych zaborcach. Dwudziestolecie mi\u0119dzywojenne by\u0142o okresem tworzenia r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w, kt\u00f3re niestety w wielu przypadkach nigdy nie zosta\u0142y zrealizowane, ale o ambitnych planach dotycz\u0105cych Wyszkowa oraz linii Ostro\u0142\u0119ka &#8211; T\u0142uszcz &#8211; Pilawa napisz\u0119 w nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">ed. 26.12.2015<\/p>\n<div id=\"attachment_816\" style=\"width: 160px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-816\" class=\"wp-image-816 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_4436_m_bw-150x150.jpg\" alt=\"Piotr J. Kosi\u0144ski\" width=\"150\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_4436_m_bw-150x150.jpg 150w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_4436_m_bw-300x300.jpg 300w, https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_4436_m_bw.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><p id=\"caption-attachment-816\" class=\"wp-caption-text\">Piotr J. Kosi\u0144ski<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>1<\/strong>\u00a0<em>Nowa Gazeta<\/em>, nr 472, 1914<br \/>\n<strong>2<\/strong> \u041a\u043e\u0440\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e\u0432 \u0413., <em>\u041f\u0440\u0430\u0441\u043d\u044b\u0448\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0441\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 1915<\/em>, \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430-\u041b\u0435\u043d\u0438\u043d\u0433\u0440\u0430\u0434, 1928<br \/>\n<strong>3<\/strong>\u00a0<em>Pochodnia<\/em>. Narodowy tygodnik ilustrowany, nr 37, 1915<br \/>\n<strong>4<\/strong>\u00a0<em>Przegl\u0105d Poranny<\/em>, nr 14, 1915<br \/>\n<strong>5<\/strong> Szczepa\u0144ski J., <em>Dzieje Wyszkowa i okolic<\/em>, Warszawa, 1998<br \/>\n<strong>6<\/strong>\u00a0<em>Kurier Kolejowy i Asekuracyjny<\/em>, nr 17, 1915<br \/>\n<strong>7<\/strong>\u00a0<em>Przegl\u0105d Poranny<\/em>, nr 131, 1915<br \/>\n<strong>8<\/strong>\u00a0<em>G\u0142os \u015al\u0105ski<\/em>, nr 21, 1916<br \/>\n<strong>9<\/strong> Knipping A., <em>Eisenbahnen im ersten Weltkrieg<\/em>, Freiburg, 2004<br \/>\n<strong>10<\/strong> Kosi\u0144ski P.J., <em>Stacja Wyszk\u00f3w. Historia kolei na Ziemi Wyszkowskiej (1894-1913)<\/em>, Nowy Wyszkowiak, nr 37, 2015 \/ r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 w niniejszym serwisie: <em>http:\/\/stacjawyszkow.mazowsze.pl\/dokumentacja-stacja-wyszkow<\/em><br \/>\n<strong>11<\/strong>\u00a0<em>Reichs-Kursbuch<\/em>, Berlin, 1917<br \/>\n<strong>12\u00a0<\/strong><em>Kurjer Warszawski<\/em>, nr 158, 162, 1917<br \/>\n<strong>13<\/strong> Pokropi\u0144ski B., <em>Koleje w\u0105skotorowe Mazowsza <\/em>[w:]<em> In\u017cynierowie Polscy w XIX i XX wieku. Tradycje i wyzwania<\/em>, Tom IV, Warszawa, 1995<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O ile znany jest nam do\u015b\u0107 dok\u0142adnie przebieg II wojny \u015bwiatowej na Ziemi Wyszkowskiej, to historia tych teren\u00f3w w okresie I w. \u015bw., nie zosta\u0142a zbyt dok\u0142adnie zbadana i opracowana, szczeg\u00f3lnie z wykorzystaniem \u017ar\u00f3de\u0142 zar\u00f3wno niemieckich jak i rosyjskich pochodz\u0105cych z tamtego okresu. Nieco zapomniana wyszkowska stacja oraz ca\u0142a linia Pilawa &#8211; T\u0142uszcz &#8211; Ostro\u0142\u0119ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[15,29,31,32,33,34,37,52,53,54],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=214"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1385,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214\/revisions\/1385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wyszkowskaatlantyda.mazowsze.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}